Sociale media: bedreiging of kans?

Standaard

Sociale media zijn niet meer weg te denken uit het leven van kinderen, jongeren en volwassenen. Van ons als aankomende leerkrachten wordt verwacht dat wij inspelen op deze nieuwe ontwikkelingen op het gebied van media en ICT. Interesse tonen in de leefwereld van de kinderen en hen op deze manier bereiken, wordt dat ook wel genoemd.
Toch bestaat er op veel scholen nog de angst voor sociale media. Leerkrachten en directeurs hebben vaak geen idee hoe ze aan de slag moeten gaan met deze media en waar en hoe ze deze media zouden moeten inzetten. Scholen zien vaak alleen de negatieve kanten van social media. Zo zijn zij verschrokken van de zogenoemde hashtags op Twitter zoals #kutschool en de vervelende berichten over leerkrachten, leerlingen en anderen die via social media snel verspreid kunnen worden. Deze nare berichten bevestigen vaak de al bestaande angst bij de leerkrachten. Je concentreren in een wereld waar je offline en online leven naadloos in elkaar overlopen, is dan ook iets wat ouders en scholen kopzorgen oplevert (Stadhouders, M., 1 maart 2012).
Vanuit dit opzicht kan ik de leerkrachten niet anders doen dan gelijk geven, maar social media kent ook een andere kant. In een tijd waarin veel melding wordt gemaakt van onwenselijkheden op het web, is social media in de klas niet de meest voor de hand liggende werkvorm in het onderwijs. En uit eigen ervaring weet ik dat docenten niet voorop lopen in de digitale revolutie. Maar als je social media op de juiste manier inzet, kun je ontzettend naast veel negativiteit ook veel positiefs ervaren, zo blijkt ook uit het volgende onderzoek.

Larry Rosen, psycholoog aan de Cal State Domingues Hills University bestudeert al meer dan 25 jaar de gevolgen van technologie op mensen. Onlangs deed hij verschillende onderzoeken naar de effecten van sociale media op kinderen. De Amerikaanse psycholoog stuitte in zijn onderzoek op een verband tussen de mate waarin jongeren social media gebruiken en gezondheidsproblemen. Jongeren die meer gamen of op internet zitten, hebben een grotere kans dat ze met lichamelijke problemen kampen zoals maag- en slaapproblemen, depressie en angstaanvallen. Daarnaast hebben kinderen en jongeren die zeer actief zijn op sociale netwerken meer last van concentratieproblemen. Van ieder kwartier dat ze studeren zijn ze hooguit twee tot drie minuten daadwerkelijk gefocust op hun studie. De rest van de tijd houden ze hun mobiele telefoon in de gaten of er sms’jes binnenkomen. Gemiddeld haalden zij lagere cijfers voor examens dan jongeren die minder actief zijn op sociale netwerken. Volgens het onderzoek sturen jongeren gemiddeld 2000 tekstberichten per maand. Deze overmaat aan informatie leidt volgens Rosen onherroepelijk tot slaap- en concentratieproblemen en stress.
Rosen benadrukt dat sociale netwerken ook positieve effecten hebben. Volgens hem kunnen jongeren hiermee de wereld om hen heen op een veilige manier verkennen. “Ze kunnen dingen van zichzelf delen en communiceren met vrienden zonder dat ze met directe reacties hoeven om te gaan. Voor verlegen kinderen is het een kans om uit hun schulp te kruipen”, aldus Rosen (Mous, A., 8 augustus 2011).

Het bovenstaande onderzoek gaat vooral over jongeren, maar heeft in samenwerking met veel andere negatieve verhalen wel vele (basis)scholen aan het twijfelen gebracht over het inzetten van social media in de klas.
Scholen zouden eens een voorbeeld kunnen nemen aan bepaalde bedrijven. Wat betreft inzet van social media lopen bedrijven wat voor op de scholen. Verschillende bedrijven hebben positieve ervaringen gehad wat betreft social media, deze good practices moeten door het onderwijs gezien en gehoord worden. Zo kunnen we hen overtuigen van de kracht van social media. Zo heeft de KLM social media tijdens de problemen met de Ijslandse aswolk in 2011 goed ingezet. Men merkte dat social media de enige kanalen zijn waarmee ze in staat waren om klanten goed te informeren. Om deze reden heeft het bedrijf een switch gemaakt naar ‘social business’. Ieder bericht dat via de media binnenkomt, moet binnen één uur beantwoord worden en binnen maximaal 24 uur opgelost zijn, hoe ingewikkeld ook. Niet echt een gemakkelijke taak als je de hoeveelheid berichten gericht tot KLM op Twitter ziet verschijnen. Mede hierom is er een specale afdeling die zich bezig houdt met de social media, hiermee wil KLM laten zien dat ze luistert naar haar klanten en haar klanten wil verbinden en zo snel mogelijk van dienst wil zijn (Stadhouders, M., 1 maart 2012).

Tips en voordelen
Na het volgen van de minor KLM kan ik alleen maar beamen dat social media ook positieve kanten kent. Hieronder zet ik een aantal voordelen, tips en redenen om social media te gebruiken op een rij.

Social media waait niet over
Denk maar aan begin jaren negentig toen het internet zijn intrede deed. Op scholen was er grote weerstand tegen het internet en de toegang tot het internet werd vaak verboden. Dat is nu ondenkbaar. Leerkrachten moet kinderen begeleiden in de omgang ermee in plaats van er tegen te vechten. Sociale media zijn geen trend, maar een blijvend thema in het leven van de kinderen en dus ook bij jou op school Maak binnen de school iemand verantwoordelijk voor alle sociale media activiteiten rondom school, net zoals KLM dat deed.

Kinderen leren beter als ze bij het leerproces betrokken worden
Ik heb blogs geïntroduceerd in de klas om leerlingen aan te sporen hun ICT-vaardigheden verder te ontwikkelen en te schrijven. Het motiveerde de leerlingen. Iedereen kan hun verhalen lezen, ze doen het niet meer alleen voor de leerkracht. Het grappige is dat kinderen vaak het idee hebben dat ze iets doen wat eigenlijk niet mag op school. Doordat de kinderen participeren in hun eigen leerproces worden ze betrokkener en zullen ze beter leren.

Er zijn tal van veilige social media tools en deze zijn gratis
Neem nu bijvoorbeeld blogs, deze kunnen uitstekend beveiligd worden als je dit zou willen. Met één klik op de knop, kun je de kinderen beschermen tegen invloeden die jij niet toestaat. Daarnaast zijn er blogs waarbij blogposts eerst door leerkrachten gecontroleerd moeten worden voordat ze op de blog geplaatst worden, zoals Kidblog. Social media is gratis, je hoeft geen dure digitale pakketten aan te schaffen, maar je kunt er zo gebruik van maken. De stap is niet zo groot… hij ligt voor het aangrijpen!

Social media stimuleert samenwerken en is laagdrempelig
Social media en het delen van informatie met anderen zijn één. Social media is een onderwijsinstrument dat automatisch draait om samenwerken. Studenten reageren op elkaars werk, werken in teams en kunnen heel gemakkelijk met elkar of de leerkracht in contact komen om vragen te stellen of informatie te delen. Daarnaast is online discussie voeren voor bijvoorbeeld verlegen kinderen of kinderen die op het gebied van taal wat minder zijn een stuk laagdrempeliger. Dat zag ik ook met een taalzwakke leerling tijdens het bloggen. Als één van de beste schreef hij blogs en het typen stimuleerde ook zijn taalontwikkeling. De leerling had moeite met het splitsen van woorden in letters. Om de woorden de typen moest hij dit alsnog doen, maar op een volgens hem ‘veel coolere’ manier.

Verdiep je in social media
Hoe gek het ook klinkt, veel scholen negeren social media uit angst voor discussie. Zorg ervoor dat je weet wat social media zijn, welke belangrijk zijn en hoe je ze kunt inzetten. Wat zijn de risico’s en kansen? Pas dan kun je goed oordelen.

Stel een protocol op
Leerlingen denken vaak niet goed na over de informatie die ze op internet plaatsen. Speel als school op dit probleem in door een protocol te maken waarin je duidelijk aangeeft wat er wel of niet online geschreven mag worden op en over school. Belangrijk is om dit samen met de leerlingen te doen, zodat je laat zien dat hen ziet en naar hen luistert. Stiekem weten de kinderen best veel over de risico’s van social media, dit heb ik ook met mijn eigen groep 3 ervaren.
Door hier met elkaar over te praten, zullen leerlingen jouw argumenten beter begrijpen en zich hieraan houden.

Verbind de online en de offline wereld
Het is belangrijk om je aan het protocol te houden. Je zult dus moeten ingrijpen wanneer iemand zich niet aan het protocol houdt en de grens overschrijdt. Ga hierover met de kinderen in gesprek en leg uit wat er mis is gegaan of mis kan gaan. Alleen dan zullen leerlingen leren wat wel en niet kan. Blijf gesprekken voeren met kinderen over social media en verbind op deze manier de online wereld met de offline wereld.

Doe het niet alleen
Het is belangrijk om zowel als leerkrachten en als ouders deel te nemen aan het proces. Leer leerkrachten om te gaan met social media zodat ze niet voor onaangename verrassingen komen te staan en ga in gesprek met ouders over het online gedrag van hun kinderen. Want in de praktijk blijkt dat ook ouders vaak net zo onwetend zijn.
(Onderwijs maak je samen, 15 oktober 2010)

Ik zou nooit zeggen dat er geen mogelijke risico’s zitten aan het gebruik van social media in de klas. Maar ook buiten het internet zullen kinderen in aanraking komen met gevaren. Fouten maken is tenslotte menselijk en hiermee om leren gaan, dat is wat wij als leerkrachten kinderen moeten leren. Het liefst willen we natuurlijk de kinderen van te voren goed inlichten, zodat er zo min mogelijk fout gaat.
Tijdgebrek is een bekend probleem en ook een excuus in het onderwijs. En dat terwijl er zo oneindig veelmogelijkheden zijn waarmee sociale media het onderwijs versterkt kan worden.
Sociale media kunnen de lessen spannender maken, de nieuwsgierigheid opwekken en de creativiteit opwekken van kinderen en de betrokkenheid vergroten. Verlegen kinderen kunnen gestimuleerd worden om zich te laten horen. En het is een mooi uitgangspunt om het bewustzijn van kinderen op de sociale media te bespreken in de klas. Kinderen worden op deze manier mediawijzer. En dat zijn nog maar een paar redenen om sociale media in de klas te gebruiken!

Eind deze maand komt het boek ‘Sociale media op de basisschool’ uit. In dit boek geven 21 onderwijsmensen praktische tips en geven antwoord op de vraag: ‘Hoe zet je sociale media met succes in op school’. 21 inspirerende succesverhalen die leerkrachten kunnen bewegen om met sociale media aan de slag te gaan (Mijn Kind Online, 25 juni 2012).

Bronnen
Onderwijs maak je samen.nl, Berg, J., van den, (15 oktober 2012) Scholen en docenten omarm social media! http://www.onderwijsmaakjesamen.nl/actueel/scholen-en-docenten-omarm-social-media/ Bezocht op 24 juni 2012
Techzine.nl, Mous, A. (8 augustus 2011) Social media slecht voor gezondheid en school. http://www.techzine.nl/nieuws/26916/social-media-slecht-voor-gezondheid-en-school.html Bezocht op 24 juni 2012
Mijn Kind Online, Pijpers, R. (25 juni 2012) Boek op komst: sociale media op de basisschool. http://www.mijnkindonline.nl/1700/boek-komst-sociale-media-basisschool.htm Bezocht op 25 juni 2012
Stadhouders, M. (1 maart 2012) Sociale media op school: bedreiging of kans? http://blog.youngworks.nl/youngworks/social-media-op-school-bedreiging-of-kans Bezocht op 24 juni 2012

Advertisements

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s